Make your own free website on Tripod.com
RECENSIES
MONTYN - door Dirk Ayelt Kooiman
Home
OORLOGSJUNKS
DRIE KLUITEN OP EEN HONDJE
DE ARROGANTIE VAN DE MACHT
ETEN, VUREN EN BEUKEN
DE SCHADUW VAN DE STER
DE WASSENDE REGENBOOG - Eddy Lie
RIJSTPAP, TULPEN & JIHAD
KOMRIJ'S NEDERLANDSE POËZIE van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten
HET LATIJN VAN JAPAN
EN WAT DEED MIJN EIGEN VOLK?
NONSENS- EN PLEZIERDICHTEN
LETTERLUST - Kees van Kooten en Ewald Spieker
HANDBOEK VOOR SCHRIJVERS 2003-2004
DE VOORLEZER - Bernhard Schlink
DE GESCHIEDENIS VAN HET DENKEN - André Klukhuhn
ALBERT CAMUS - Een leven tegen de leugen.
Bert Bakker FOLIO-REEKS
HANDGESCHREVEN WERELD - NEDERLANDSE LITERATUUR EN CULTUUR IN DE MIDDELEEUWEN
Beigbeder, Frédéric: EUR 14,99
SCHURKENSTAAT - William Blum
Caldicott, Helen: NIEUW NUCLEAIR GEVAAR
Duo Duo - HET OOG VAN DE STILTE
FUGA
ZWART BORD - Nico Hirt en Gérard de Selys
DE KRITISCHE REEKS van Uitgeverij LEMNISCAAT
Sartre, Jean-Paul - HET ZIJN EN HET NIET
TOM LANOYE HARD GEMAAKT
VERSVORMEN - Drs. P
VIJFDE BULLETIN - TWEEDE WERELDOORLOG
Steinz, Pieter: LEZEN etcetera - Gids voor de wereldliteratuur
ANTON CONSTANDSE - biografie en artikelen
Fransen, Peter e.a. - 11 SEPTEMBER - Waarom de kapers vrij spel kregen
MONTYN - door Dirk Ayelt Kooiman
ANTOINE DE SAINT-EXUPÉRY - door Paul Webster
CONSUELO, De roos en de Kleine Prins
SIEGFRIED
50 JAAR WORLD PRESS PHOTO
________________________________________________________
 
 

Dirk Ayelt Kooiman: "MONTYN" - Uitgeverij De Harmonie, Amsterdam, negende druk april 2003 - aantal blz. 344 - paperback - ISBN 90 6169 182 6 - prijs ER 16,50

Volslagen anders dan de meeste boeken over de Tweede Wereldoorlog is "Montyn", waarvan de eerste druk in 1982 verscheen. Montyn is het relaas van een doodgewone Hollandse jongen - Jan Montyn - die zich in het fijn christelijke milieu van zijn geboorteplaats Oudewater te pletter verveelt en het avontuur zoekt wanneer de oorlog uitbreekt en Nederland wordt bezet. Hij meldt zich vrijwillig bij de Duitse marine. Vanaf dat moment zijn we getuige van de verschrikkingen en krankzinnigheden van de oorlog, bezien door de bril van een jonge vent die de kant van de vijand en bezetter koos. Het boek leest als een spannend jongensboek waarin de hoofdfiguur van het ene avontuur in de andere rampzalige toestand belandt. Hij overleeft situaties waarin anderen het loodje leggen, gaat na de oorlog als vrijwilliger naar Korea om daar 'net als tijdens de oorlog' het communisme te bestrijden. "Ik had toch maar mooi tegen de communisten gevochten. Twee keer zelfs. Ja, maar de eerste keer aan Duitse zijde. - Aan de zijde van de huidige bondgenoot dus. Het tijdperk van de Koude Oorlog was aangebroken." Vervolgens gebruikt hij zijn talent als schilder en tekenaar en klimt in het Nederlandse leger op, rolt van het ene feest in de andere orgie en leeft al frauderend en schilderijen vervalsend in een roes tot hij in een cel ontwaakt. Gek genoeg wekt deze van landverrader tot gevierd kunstenaar opgeklommen wildebras geen haat of afkeer. Wel groeit bij deze lezer, naast sympathie voor Montyn als mens, de afkeer van het oorlogsbedrijf. "Zolang de machine maar bleef draaien. Mensenlevens waren cijfers op papier." Een Duitse commandant van Montyn, Carstens, vat, zonder overigens de consequenties te trekken, in één woord samen wat oorlog is en waartoe hij leidt: "Wahnsinn..." De waanzin van de oorlog bestaat niet alleen uit dood en verderf, maar ook uit krankzinnige ongerijmdheden. Terwijl 'de één een oog mist en de ander een mitella heeft', jongens van zestien voortsjokken naast vaders van middelbare leeftijd, allen op weg naar de dood, tekent Montyn duikbommenwerpers, een trein op een spoordijk, menselijke figuren. Willy, 'een jongen die nogal opviel', leest Rilke. "'Poëzie lezen,' verklaarde hij, 'is even mooi als luisteren naar muziek. Maar poëzie kennen, de regels kunnen proeven op je tong, is bijna zo mooi als het spelen van muziek.'" Terwijl deze Willy zonder het te weten de poëzie, de cultuur, ja, de beschaving zelf redt voor een plekje in de geschiedenis, is daar ondertussen "(...) de geur van het slagveld, de geur van lijken, van vervuiling, diarree."

In april 2003 werd bekend dat er plannen bestaan om het levensverhaal van Montyn te verfilmen aan de hand van het boek van Kooiman die o.a. ook het script schreef voor de film 'De smaak van water' van Orlow Seunke. De schrijver is oprichter van het literaire tijdschrift De Revisor.

© Jan Bontje 2004

Enter supporting content here