Make your own free website on Tripod.com
RECENSIES
DE VOORLEZER - Bernhard Schlink
Home
OORLOGSJUNKS
DRIE KLUITEN OP EEN HONDJE
DE ARROGANTIE VAN DE MACHT
ETEN, VUREN EN BEUKEN
DE SCHADUW VAN DE STER
DE WASSENDE REGENBOOG - Eddy Lie
RIJSTPAP, TULPEN & JIHAD
KOMRIJ'S NEDERLANDSE POËZIE van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten
HET LATIJN VAN JAPAN
EN WAT DEED MIJN EIGEN VOLK?
NONSENS- EN PLEZIERDICHTEN
LETTERLUST - Kees van Kooten en Ewald Spieker
HANDBOEK VOOR SCHRIJVERS 2003-2004
DE VOORLEZER - Bernhard Schlink
DE GESCHIEDENIS VAN HET DENKEN - André Klukhuhn
ALBERT CAMUS - Een leven tegen de leugen.
Bert Bakker FOLIO-REEKS
HANDGESCHREVEN WERELD - NEDERLANDSE LITERATUUR EN CULTUUR IN DE MIDDELEEUWEN
Beigbeder, Frédéric: EUR 14,99
SCHURKENSTAAT - William Blum
Caldicott, Helen: NIEUW NUCLEAIR GEVAAR
Duo Duo - HET OOG VAN DE STILTE
FUGA
ZWART BORD - Nico Hirt en Gérard de Selys
DE KRITISCHE REEKS van Uitgeverij LEMNISCAAT
Sartre, Jean-Paul - HET ZIJN EN HET NIET
TOM LANOYE HARD GEMAAKT
VERSVORMEN - Drs. P
VIJFDE BULLETIN - TWEEDE WERELDOORLOG
Steinz, Pieter: LEZEN etcetera - Gids voor de wereldliteratuur
ANTON CONSTANDSE - biografie en artikelen
Fransen, Peter e.a. - 11 SEPTEMBER - Waarom de kapers vrij spel kregen
MONTYN - door Dirk Ayelt Kooiman
ANTOINE DE SAINT-EXUPÉRY - door Paul Webster
CONSUELO, De roos en de Kleine Prins
SIEGFRIED
50 JAAR WORLD PRESS PHOTO

 
____________________________________________________________________________

 

Bernhard Schlink: "De voorlezer" (oorspronkelijke titel: "Der Vorleser", 1995) vertaald door Gerda Meijerink - Ambo / Anthos uitgevers, Amsterdam (Flamingo pocket) - 10de druk 1999 - 175 blz. ISBN 90 414 0370 1

"Een van de mooiste boeken die ik ooit heb gelezen." Dat was mijn stellige uitspraak toen we het boek bespraken voor Radio Spijkenisse ergens in het jaar 2000. En nog steeds ben ik die mening toegedaan. Het is een ontstellend boek. Ontstellend en ontstellend mooi. Telkens als je denkt dat je Hanna, de hoofdiguur, kent geeft de schrijver het verhaal een onverwachte wending en moet je haar opnieuw leren kennen. En je mening over haar herzien. Zo is het boek ook een confrontatie met jezelf: in hoeverre ben ik bevooroordeeld?

Wie is Hanna? Pas aan het eind van het boek lijkt het of we haar kennen. Als zij dood is en de voorlezer, de middelbare scholier en later student Michael Berg, die verliefd op haar werd, naar haar graf gaat. Hanna was kampbewaakster tijdens de Tweede Wereldoorlog. Schuldig als de pest. Of toch niet helemaal? Als Michael ontdekt waarom hij haar altijd maar moest voorlezen is hij verbijsterd. Als hij dan ook nog ontdekt dat zij niet schuldig? niet volledig schuldig? niet als enige en zeker niet als belangrijkste schuldig? kan zijn aan wat haar ten laste wordt gelegd tijdens het proces dat hij als student rechten moet verslaan, is hij radeloos. Wat doe je - als student rechten, als (ex-)verliefde, als mens! - als de persoon waarvan je hebt gehouden, uit schaamte haar handicap verzwijgt en daarmee haar veroordeling door de rechtbank onafwendbaar maakt? Gewetensvragen waarbij niemand kan helpen. Zelfs vader niet. Michaels volwassenwording is innig verweven met de Hanna die in het reine moet komen met haar oorlogsverleden.

"Hannas geld heb ik meteen na terugkeer uit New York onder haar naam overgemaakt (...). Ik kreeg een korte, met de computer geschreven brief waarin de Jewish League Ms. Hanna Schmitz dankt voor haar gift. Met de brief in mijn zak ben ik naar het kerkhof, naar Hanna's graf gereden. Het was de eerste en enige keer dat ik aan haar graf stond."

Dit boek over Duitse schuld en onschuld in een door Duitsers opgedrongen oorlog is zo zuiver, zo oprecht, dat ik het boek nog steeds alleen maar kan aanbevelen.

© Jan Bontje 2000/2003

Naar ZOEKEN