Make your own free website on Tripod.com
COLUMNS & CURSIEFJES
HUTSPOT
Home
In vredesnaam
Aso
Prometheus bevrijd
NEE
ELFBOEKENTOCHT
KAPPEN MET KAPPEN!
DE DOLLAR
LEEGTE
ALLOCHTOON
CHRISTENEN MET VISIE
BLOED EN BODEM
DE VONK
EEN MACHTIG WAPEN
HOMO UNIUS LIBRI
BESTWETERS
EQUUS PUBLICUS
BEULEN
LA MORTE NON CONTA
AANDEEL
HUTSPOT
LEVE DE POňZIE
MENSEN STRALEN OVERAL
UNICITEIT
HET LAND AAN ORANJE
E PLURIBUS UNUM
ESPERANTO
HOOP
MIDNIGHT SPECIAL

Sjappie hendele mendele klinkt als muziek. Het schrijdt door onze gehoorgangen als magische poŽzie. Wat betekent het? Het ontstond volgens mijn Dikke in 1906 uit het Jiddisch en was een verbastering van de namen van drie grote (Joodse) (Europese) componisten: Chopin, Hšndel en Mendelssohn. Een mengeling dus van muzikale smaakmakers. Een ton vol bon ton. Volgens anderen, vervolgt mijn van Dale, is het afgeleid van drie Joodse voornamen: Sjabsie, Hindele en Mendele. De eerste verklaring vind ik poŽtischer, dus die geloof ik.

Sjappie hendele mendele is in ieder geval Bargoens, volkstaal, voor hutspot - een heerlijk gerecht van aardappelen, wortelen en uien. Stevige kost, weinig poŽtisch, heel prozaÔsch. Het doet mij op de een of andere manier ook denken aan de aardappeleters van Vincent van Gogh.

Koken is poŽzie. Een kok creŽert iets dat uniek is - ook al zijn er duizenden voorbeelden en nog meer kopieŽn van - en daarom is het kunst. Of in ieder geval een hele kunst. En voor sommigen, stel ik steeds weer deemoedig en met lof vast, een 'koud' kunstje.

Wij leenden heel wat woorden aan het Jiddisch. Terecht. Want sjappie hendele mendele klinkt toch veel mooier dan hutspot? (Wie meer wil weten over de aan het Jiddisch - en Hebreeuws - ontleende woorden in het Nederlands, kan ik het volgende boek aanbevelen: 'Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands' door Henk Heikens, Henk Meijering, Hilde Pach, Jaap de Rooij, Abraham Rosenberg en Arianne Zwiers - Uitgeverij Sdu, den Haag, 2002 - 336 paginas - paperback - ISBN 90 12 09293 0 EUR 22,-. (Zie ook mijn recensie van dit woordenboek op de site van BeeldSpraak (onder het kopje recensies))

© Jan Bontje 2002

(Eerder geplaatst in de OpSpraak Nieuwsbrief 10-02-2002; hier iets gewijzigd en uitgebreid)